”Lanckorona, Lanckorona
rozłożona gdzie osłona
od spiekoty i od deszczu,
od tupotu szybkich spraw”
(Grzegorz Turnau – Lanckorona)

Jedno z najpiękniejszych i najbardziej romantycznych miejsc w Małopolsce. Ta malownicza wieś położona jest zaledwie 30 kilometrów od Krakowa. Od lat przyciąga ludzi ceniących piękno i spokój. Szczególnie polubili ją artyści, malarze, pisarze, którzy szukali i szukają tu wytchnienia i natchnienia.


Na zlecenie Kazimierza Wielkiego na Lanckorońskiej Górze (550 m n.p.m.)  zbudowano okazały zamek obronny, którego ruiny do dziś się zachowały i wchodzą w skład kompleksu kalwaryjskiego wpisanego na listę UNESCO.
Przez następne stulecia miasteczko znajdowało się w rękach wielu rodów, a byli wśród nich Lanckorońscy, Zebrzydowscy, Wielopolscy, Czartoryscy, Myszkowscy.
Dzięki położeniu na ważnych szlakach handlowych, między innymi z Wiednia do Krakowa, miasto doskonale i szybko rozwijało się gospodarczo. Na dodatek otrzymało z rąk króla Kazimierza Wielkiego przywilej organizowania targów i jarmarków. I właśnie do tych dawnych tradycji handlowych nawiązuje organizowany co roku słynny Jarmark Świętojański, który odbywa się  w weekend przed nocą świętojańską. Ta impreza gromadzi na lanckorońskim rynku artystów ludowych, malarzy, rzeźbiarzy, garncarzy, przedstawicieli ginących zawodów, a także zespoły artystyczne i producentów żywności ekologicznej z Lanckorony oraz sąsiednich gmin.


Ale Jarmark Świętojański to nie jedyna cykliczna impreza ciesząca się ogromnym zainteresowaniem miejscowych i turystów. Na stałe do kalendarza wpisały się Romantyczna Lanckorona, Jarmark Wielkanocny oraz najbardziej niezwykły i najważniejszy festiwal czyli Anioł w miasteczku, odbywający się co roku przed Bożym Narodzeniem. Podczas tego kolorowego jarmarku można podziwiać dziesiątki rzeźb aniołów. Na rynku lanckorońskim odbywa się targ produktów regionalnych, warsztaty anielskie, korowody, organizowane są wystawy i koncerty. Ideą festiwalu jest zwrócenie uwagi na ludzi pełnych anielskich cech, którzy dzielą się dobrem z innymi. Kulminacyjnym punktem jest nadanie tytułu „Anioła Lanckorony”. To wdzięczne i  honorowe wyróżnienie przyznawane jest przez Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne "Na Bursztynowym Szlaku" osobom zasłużonym dla miasteczka.


Jednak przyjeżdżających tu, najbardziej urzeka charakterystyczny i jednocześnie absolutnie unikalny w skali światowej lanckoroński rynek, położony na stromym zboczu góry. Jego drewniana zabudowa zachowuje średniowieczny układ. Domy stawiano na kamiennych podmurówkach, często kryjących sklepione piwnice. Warto zauważyć, że wejścia do piwnic, przykryte klapą, znajdują się przed bramą na zewnątrz budynku. Taka konstrukcja miała na celu umożliwić i ułatwić handel.
Domy zwrócone są szczytami w stronę rynku. W wielu miejscach zachowały się malownicze podcienia. Podobno jedno z praw głosiło, że koniec dachu oznaczał także koniec posiadłości gospodarza, co tłumaczy tak duże wysunięcie okapów.
Szerokie bramy, przez które niegdyś wjeżdżały wozy, kryją za sobą rozległe i często piękne ogrody.
Latem miasto tonie w kwiatach, a zimą małe, niezwykle przytulne, nisko usytuowane okna ozdobione są aniołami i rękodziełem lokalnych twórców.


Przy Rynku, w jednym z narożnych domu, którego dach ciągle jeszcze pokryty jest gontem, mieści się Izba Muzealna. Warto ją odwiedzić ze względu na interesujące zbiory przedmiotów codziennego użytku i rękodzieła ludowego tutejszych mieszkańców, pochodzące z początku XX wieku.

Tramezzini są bez wątpienia jedną z popularniejszych włoskich przekąsek konsumowanych przede wszystkim w porze obiadowej. Mają formę niewielkiego trójkąta nadziewanego głównie wędlinami, serami, warzywami lub tuńczykiem, a ich pierwowzorem był ponoć brytyjski „tea sandwich”. Autorem nazwy jest sam Gabriele d’Annunzio, który w całkiem zgrabny sposób zastąpił angielskie słówko. Powszechnie znane na świecie jest tramezzino veneziano („el tramesin”) smakowane w duecie z Prosecco lub spritzem, jednak początków wcale nie należy szukać w Wenecji, tylko w Turynie.

Galeria Subalpina która jest najpiękniejszym turyńskim przykładem stylu liberty. W niedalekiej odległości znajduje się Caffè Mulassano

Firma należąca do rodziny Mulassano powstała w drugiej połowie XIX wieku w Turynie. Prowadzili oni winiarnię oraz destylarnię (Distilleria Sacco). W 1907 przenieśli dobrze prosperujący lokal na piazza Castello, a w latach następnych przekształcili go w elegancką kawiarnię. W międzyczasie młoda dziewczyna imieniem Angela została wysłana do Stanów Zjednoczonych w celu zamążpójścia. Poślubiła człowieka, który wspólnie z rodziną zajmował się prowadzeniem restauracji oraz nocnych lokali. Natychmiast dała się uwieść szalonej rzeczywistości Ameryki, jednak tęsknota za Turynem przeważyła. Ostatecznie Angela i Onorino Nebbiolo w 1925 powrócili do Włoch. W tym samym czasie Mulassano powzięli decyzję o sprzedaży Caffè Mulassano. Nebbiolo zainwestowali praktycznie wszystkie oszczędności, a jako nowi właściciele postanowili zaoferować nietuzinkowe produkty.

Caffè Mulassano

Wewnątrz niewielkiego lokalu utrzymanego w stylu liberty znajduje się pewna tabliczka z inskrypcją: „Nel 1926, la signora Angela Demichelis Nebiolo, inventò il tramezzino” („W roku 1926 Pani Angela Demichelis Nebbiolo wymyśliła tramezzino”). Państwo Nebbiolo poznali za oceanem m.in. chleb tostowy, Angela wpadła na pomysł przygotowywanie z niego niewielkich rozmiarów kanapeczek, serwowanych na zimno. Początkowo podawano je wspólnie z aperitivem, widząc jednak wielkie powodzenie tramezzini, dosyć szybko zaproponowano je także w porze lunchu.

Dzisiaj Caffè Mulassano ma nowych właścicieli, ten sam onieśmielający wystrój, a w ofercie ponad trzydzieści różnych wersji tramezzini. Do najoryginalniejszych należą te z langustą, z truflami i z bagna cauda. Ceny malutkich kanapek są astronomiczne, jednak zaliczają się one do gatunku przyjemności, których raz w życiu po prostu trzeba zaznać.
Caffè Mulassano
Piazza Castello 15, Turyn
http://www.caffemulassano.com/index.html



tekst Anna Klara Otwinowska zdjęcia DamianoArt, podsloncemitalii.pl