Monika Utnik-Strugała
„Mamma Mia. Włochy dla dociekliwych”
Ilustracje: Anna Ładecka
Wydawnictwo Dwie Siostry
Warszawa 2015

MALTA to mały kraj położony ok. 90 km na południe od Sycylii i właśnie jej położenie pomiędzy Europą i Afryką na Morzu Śródziemnym spowodowało, że stała się na przestrzeni wieków obiektem zainteresowania wielu sąsiadujących mocarstw. Jest najbardziej wysuniętym na południe krajem europejskim (leży dalej na południu niż niektóre miasta Afryki Północnej), oddalona tylko 285 km od Tunezji i Algierii. Malta przechodziła burzliwą historię wędrując z rąk do rąk przeróżnych władców, co w ostatecznym rozrachunku wpłynęło na bogactwo kulturowe, językowe, architektoniczne, a nawet kulinarne tego liczącego sobie zaledwie  316m2 kraju. A historia tego kraju jest przecież długa, bo sięga 5000 r. p.n.e. Z tego okresu to datują się pozostałości archeologiczne odkryte w jaskiniach, w których żyli ludzie neolitu.


W połowie czwartego tysiąclecia zaczęły powstawać wielkie budowle o charakterze kultowym - takich megalitycznych świątyń na Malcie jest kilkanaście (np. Hagar Qim). Należą one do najstarszych budowli europejskich, a niektóre z nich należą do najstarszych na świecie - są starsze nawet niż piramidy egipskie. Do końca nie wiadomo, jakie było dokładne ich przeznaczenie. Wiele z tych budowli stanowi do chwili obecnej zagadkę dla naukowców, nie wiadomo nawet jak zdołano je wznieść w owym czasie, nie znając jeszcze wielu narzędzi budowlanych. Obecnie kilka z tych okazałych  świątyń  (lub ich pozostałości) jest wpisanych na światową listę UNESCO.


Dalsza historia Malty to kolejno władze sprawowane przez Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian, Bizantyjczyków, Arabów, Sycylijczyków, Francuzów i Brytyjczyków. Wszystkie te wpływy mają swoje odzwierciedlenie w bogatej kulturze Malty i właśnie dzięki niej możemy podziwiać różnorodność tej pięknej wyspy. Wspominając o historii Malty nie sposób pominąć kwestii początku chrześcijaństwa. Otóż w 60 roku n.e. u północnych brzegów wyspy  (w tym miejscu zatoka nosi dziś nazwę Św. Pawła) rozbił się statek przewożący do Rzymu Św. Pawła. To właśnie Św. Paweł rozpoczął szerzenie nauk chrześcijańskich i został pierwszym biskupem Malty. Efekty jego działalności są, można powiedzieć, długotrwałe - na Malcie żyje obecnie ok. 96% katolików, a mała wyspa posiada podobno nie bagatela - 359 kościołów!


Dla wielu Malta kojarzy się przede wszystkim jednak ze słynnym Zakonem Maltańskim i słusznie. W 1530 roku Malta została przekazana Zakonowi Rycerskiemu Św. Jana z Jerozolimy i była rządzona przez Wielkich Mistrzów do 1798 roku, czyli do czasów Napoleona. To właśnie zakonowi przypisuje się największy rozwój i rozkwit Malty. W  tym też czasie zaprojektowano i przeniesiono stolicę wyspy do Valletty, którą jest do dnia dzisiejszego. Valletta jest imponującą aglomeracją, w której historię chłonie się na każdym rogu i w każdym zaułku.


Ale Malta to nie tylko historia i zachwycająca architektura - Malta wraz z pozostałymi wyspami archipelagu (Gozo i Comino, które są również zamieszkałe, oraz kilkoma niezamieszkałymi jak Cominotto i Wyspa Św. Pawła) to również, a może przede wszystkim raj natury. Na Malcie nie ma jezior, rzek i lasów, a mimo to można godzinami upajać się widokami, przede wszystkim z uwagi na formacje skalne wtapiające się w morski pejzaż. Chyba najznamienitszym przykładem jest Lazurowe Okno na wyspie Gozo i Błękitna Grota. Ale takie widoki można podziwiać dosłownie wszędzie, a wiele z tych miejsc owiane jest legendami i mitami, jak choćby ta związana z Grotą Kalipso, w której ponoć przez siedem lat córka Atlasa Kalipso więziła Odyseusza.


Malownicze krajobrazy można podziwiać w miejscach takich jak Marsaxlokk (wymawiane Marsaszlok), przystani rybackiej, która słynna jest ze swojego coniedzielnego targu. Ta tętniąca życiem miejscowość jest niesłychanie barwna - kolor morza przeplata się z kolorami wspaniale prezentujących się jaskrawo pomalowanych łodzi. Wzdłuż przystani ciągną się stragany pełne owoców morza, warzyw, owoców i wszelkich innych wspaniałości. Uroczo jest usiąść w jednej z wielu restauracji i obserwować to wspaniale zjawisko, a pogoda na Malcie służy ku temu, zimy są tu krótkie i łagodne w zasadzie, a temperatura nie spada poniżej  12-13 stopni.


Klimat, natura i pejzaże z pewnością wypłynęły na to, że Malta jest miejscem uwielbianym przez filmowców. Wiele słynnych filmów było kręconych właśnie tutaj, m.in.: Troja, Gladiator, Hrabia Monte Christo, a ostatnio By the Sea z Angeliną Jolie i Bradem Pittem w rolach głównych. Po zakończeniu zdjęć do Popeye, pozostawiono wioskę stworzoną na cele tego filmu. Można ją zwiedzać i  stanowi ona atrakcję turystyczną.


Maltańska kuchnia nie jest szeroko znana, a szkoda, bo jest ciekawą kombinacją wpływów pobliskiej Sycylii, kuchni brytyjskiej i dań Afryki Północnej. Naturalne jest, że rozkoszować się na Malcie możemy owocami morza, ale szeroko obecne w kuchni jest również mięso. Maltańskim, można powiedzieć, narodowym daniem jest fenek czyli królik w rożnej postaci (potrawka, pasztet itp.), nie mniej słynne jest bragjoli, czyli zrazy wołowe nadziewane mielonym mięsem, oliwkami, jajkami i bekonem, timpana rodem z Włoch czyli zapiekanka z mięsa, makaronu, sera i jaj, gbejna czyli owczy  ser szczególnie ceniony na Gozo. Koniecznie trzeba spróbować ftirę, czyli maltański chleb i wszędzie obecne pastizzi, pierożki maltańskie czyli coś w rodzaju pasztecików z ciasta francuskiego nadziewanych serem lub nadzieniem z groszku. No i okazuje się, że napoje  nie są  wcale gorsze od dań. Otóż przysmakiem szczególnie w upalne dni jest Kinnie czyli napój z gorzkich pomarańczy, maltańskie lekkie piwo Cisk oraz… maltańskie wino, otóż tak. Wielkość upraw wprawdzie jest mała, dlatego mało znamy wino maltańskie zagranicą, ale będąc na Malcie koniecznie trzeba spróbować właśnie maltańskich szczepów.





Tekst i zdjęcia: Agnieszka Jasińska-Goerdt, przedstawiciel maltańskiego biura Oswald Arrigo w Polsce. Więcej informacji o firnie Oswald Arrigo, zajmującej się organizacją programów motywacyjnych i wyjazdów turystycznych na Maltę i Gozo na www.arrigoswaldmc.com

Bukowskis to największy w Skandynawii szwedzki dom aukcyjny. Został założony w 1870 roku przez polskiego szlachcica Henryka Bukowskiego. W Sztokholmie przy Arsenalsgatan 4 znajduje się główne biuro, a salon aukcyjny przy Berzelii Park.
Kim był Henryk Bukowski? Urodzony w 1838 roku były uczestnik powstania styczniowego, znany w Europie antykwariusz i kolekcjoner. Pochodził ze Żmudzi, studia ukończył na Uniwersytecie Moskiewskim. Po powstaniu styczniowym uciekał drogą morską do Anglii, ale mocny sztorm na Bałtyku i choroba zmusiły go zejścia na ląd w Szwecji w Helsinborgu.  Myśl o kontynuowaniu podróży bała na tyle nieznośna, że zdecydował się nie wracać na statek.  Za ostatnie oszczędności pojechał do Sztokholmu, gdzie przez pewien czas mieszkał w noclegowniach dla bezdomnych. Dzięki uzyskanej pomocy ze strony Szwedzko-Polskiego Komitetu założonego przez grupę szwedzkich intelektualistów i polityków, którzy starali się wspierać polską walkę o niepodległość, dostał pracę w Bibliotece Królewskiej, mieszczącej się wówczas w Pałacu Królewskim. Następną pracę otrzymał dzięki wsparciu dworu królewskiego u Christiana Hammera, jubilera, milionera i kolekcjonera. Pięć lat Bukowski katalogował i porządkował jego zbiory i się uczył. Po pięciu latach wiedział już o sztuce i antykach tyle, że mógł zdecydować się na otwarcie własnego antykwariatu. Józefina, królowa, wdowa po Oskarze I, która potrzebowała pieniędzy na organizowane przez nią akcje charytatywne, zwróciła się do Bukowskiego o pomoc w tajnej sprzedaży swoich sreber rodowych. Ale Bukowski szczególną wagę przywiązywał do gromadzenia wszelkich poloników. Jego dziełem życia było Muzeum Narodowe Polskie w szwajcarskim Rapperswil, które wspomagał polskimi dziełami znalezionymi w Szwecji, a następnie finansowo. Stefan Żeromski na w swojej powieści „Ludzie Bezdomni” utrwalił to jego działanie pod postacią Lesa.


Utrzymywał aktywne kontakty nie tylko z kolekcjonerami, ale także z uczonymi, instytucjami naukowymi i muzealnymi w Europie, wspierając je cennymi darami. Na ulicy Arsenalsgatan otworzył salon sztuki, gdzie spotykała się śmietanka sztokholmska. Wśród stałych gości był Artur Hazelius twórca sztokholmskiego Skansenu (od którego nazwy nazywamy skansenami wszystkie muzea tego typu na świeżym powietrzu) i Muzeum Nordyckiego. Bukowski wspomagał finansowo te przedsięwzięcia ale i pomagał samemu Hazeliusowi, który czasami borykał się z kłopotami i ubóstwem. Zachował się list Henryka do niego, w którym przesyła mu pewną sumę na potrzeby Skansenu oraz pieniądze by Artur "...zjadł wreszcie dobry obiad."
Organizowane przez Bukowskiego aukcje dzieł sztuki, poprzedzone dokładnie opracowanymi katalogami, nabierając prestiżu, stały się sławne. Do tradycji należało, iż goszczący w Sztokholmie obcy monarcha lub oficjalny gość dworu był prowadzony do salonu na Arsenalsgatan. Trafiali się wśród nich również przedstawiciele rosyjskiej rodziny carskiej. Dom aukcyjny "Bukowskis" na Arsenalsgatan 4  istnieje do dziś.

”Lanckorona, Lanckorona
rozłożona gdzie osłona
od spiekoty i od deszczu,
od tupotu szybkich spraw”
(Grzegorz Turnau – Lanckorona)

Jedno z najpiękniejszych i najbardziej romantycznych miejsc w Małopolsce. Ta malownicza wieś położona jest zaledwie 30 kilometrów od Krakowa. Od lat przyciąga ludzi ceniących piękno i spokój. Szczególnie polubili ją artyści, malarze, pisarze, którzy szukali i szukają tu wytchnienia i natchnienia.


Na zlecenie Kazimierza Wielkiego na Lanckorońskiej Górze (550 m n.p.m.)  zbudowano okazały zamek obronny, którego ruiny do dziś się zachowały i wchodzą w skład kompleksu kalwaryjskiego wpisanego na listę UNESCO.
Przez następne stulecia miasteczko znajdowało się w rękach wielu rodów, a byli wśród nich Lanckorońscy, Zebrzydowscy, Wielopolscy, Czartoryscy, Myszkowscy.
Dzięki położeniu na ważnych szlakach handlowych, między innymi z Wiednia do Krakowa, miasto doskonale i szybko rozwijało się gospodarczo. Na dodatek otrzymało z rąk króla Kazimierza Wielkiego przywilej organizowania targów i jarmarków. I właśnie do tych dawnych tradycji handlowych nawiązuje organizowany co roku słynny Jarmark Świętojański, który odbywa się  w weekend przed nocą świętojańską. Ta impreza gromadzi na lanckorońskim rynku artystów ludowych, malarzy, rzeźbiarzy, garncarzy, przedstawicieli ginących zawodów, a także zespoły artystyczne i producentów żywności ekologicznej z Lanckorony oraz sąsiednich gmin.


Ale Jarmark Świętojański to nie jedyna cykliczna impreza ciesząca się ogromnym zainteresowaniem miejscowych i turystów. Na stałe do kalendarza wpisały się Romantyczna Lanckorona, Jarmark Wielkanocny oraz najbardziej niezwykły i najważniejszy festiwal czyli Anioł w miasteczku, odbywający się co roku przed Bożym Narodzeniem. Podczas tego kolorowego jarmarku można podziwiać dziesiątki rzeźb aniołów. Na rynku lanckorońskim odbywa się targ produktów regionalnych, warsztaty anielskie, korowody, organizowane są wystawy i koncerty. Ideą festiwalu jest zwrócenie uwagi na ludzi pełnych anielskich cech, którzy dzielą się dobrem z innymi. Kulminacyjnym punktem jest nadanie tytułu „Anioła Lanckorony”. To wdzięczne i  honorowe wyróżnienie przyznawane jest przez Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne "Na Bursztynowym Szlaku" osobom zasłużonym dla miasteczka.


Jednak przyjeżdżających tu, najbardziej urzeka charakterystyczny i jednocześnie absolutnie unikalny w skali światowej lanckoroński rynek, położony na stromym zboczu góry. Jego drewniana zabudowa zachowuje średniowieczny układ. Domy stawiano na kamiennych podmurówkach, często kryjących sklepione piwnice. Warto zauważyć, że wejścia do piwnic, przykryte klapą, znajdują się przed bramą na zewnątrz budynku. Taka konstrukcja miała na celu umożliwić i ułatwić handel.
Domy zwrócone są szczytami w stronę rynku. W wielu miejscach zachowały się malownicze podcienia. Podobno jedno z praw głosiło, że koniec dachu oznaczał także koniec posiadłości gospodarza, co tłumaczy tak duże wysunięcie okapów.
Szerokie bramy, przez które niegdyś wjeżdżały wozy, kryją za sobą rozległe i często piękne ogrody.
Latem miasto tonie w kwiatach, a zimą małe, niezwykle przytulne, nisko usytuowane okna ozdobione są aniołami i rękodziełem lokalnych twórców.


Przy Rynku, w jednym z narożnych domu, którego dach ciągle jeszcze pokryty jest gontem, mieści się Izba Muzealna. Warto ją odwiedzić ze względu na interesujące zbiory przedmiotów codziennego użytku i rękodzieła ludowego tutejszych mieszkańców, pochodzące z początku XX wieku.

W roku 2016 minie 700 lat od narodzin czeskiego króla i rzymskiego cesarza Karola IV (1316–1378), jednej z najwybitniejszych postaci w dziejach Europy. Które miejsca w Pradze pokazałby zwiedzającym ten władca, jeżeli wystąpiłby w roli przewodnika?

Kamienica Pod Kamiennym Dzwonem: miejsce narodzin Karola IV

Wędrówkę rozpoczniemy w samym sercu zabytkowego centrum Pragi, na Rynku Starego Miasta. Na wschodniej pierzei rynku wznosi się piękna, gotycka kamienica z godłem w narożniku. To kamienica Pod Kamiennym Dzwonem, wybudowana w XIII w. Rodzice Karola IV, Jan Luksemburski i Elżbieta Przemyślidka, mieszkali w nim dlatego, że przebywanie na Praskim Zamku nie było możliwe na skutek pożaru. Właśnie wtedy, prawdopodobnie 14 maja 1316 r., urodził się późniejszy władca. Warto zajrzeć do zabytkowych wnętrz, w których Galeria Miasta Stołecznego Pragi organizuje wystawy.

Most Karola: najstarszy most w Pradze

Nazwa mostu Karola, zwanego dawniej Praskim lub Kamiennym, pochodzi od imienia jego założyciela, cesarza Karola IV. Astrolodzy obliczyli zresztą dla swojego władcy najstosowniejszą porę rozpoczęcia budowy mostu. Budowę rozpoczęto 9 lipca 1357 r. o godzinie 5:31.  Godzina i data utworzyły wtedy wyjątkowy, rosnący i malejący szereg nieparzystych liczb: 1-3-5-7-9-7-5-3-1. Most ma 518 m długości, niecałe 10 m szerokości i oparty jest na 16 filarach. Został wybudowany z piaskowcowych ciosów, a zgodnie z legendami do zaprawy dodawano mleko i wino. Obecnie most Karola ozdobiony jest trzydziestoma rzeźbami i zespołami rzeźb i służy wyłącznie do ruchu pieszego. Dzieje mostu przedstawia szczegółowo Muzeum Mostu Karola, usytuowane na placu Krzyżowców, tuż obok staromiejskiej wieży Mostowej.

Staromiejska Wieża Mostowa: galeria Luksemburgów

Budowę bramy wejściowej na most Karola od strony Starego Miasta, najpiękniejszej bramy gotyckiej Europy, zakończono przed 1380 r. Bogaty wystrój rzeźbiarski bramy w symboliczny sposób upamiętnia rządy Luksemburgów. Przedstawia on postaci budowniczych wieży, władców Karola IV, jego syna Wacława IV oraz świętych Wojciecha i Zygmunta, patronów Czeskiego Królestwa, a także św. Wita, patrona praskiej katedry i mostu.

Pomnik Karola IV na placu Krzyżowców

Zaledwie parę kroków od Staromiejskiej Wieży Mostowej stoi pomnik Karola IV, wzniesiony w 1848 r. z okazji pięćsetnej rocznicy założenia Uniwersytetu Karola. Cesarz jedną ręką oparty jest na mieczu, zaś w drugiej trzyma akt erekcyjny uniwersytetu. Wokół władcy umieszczono alegorie ówczesnych czterech wydziałów i cztery wybitne postaci przyjaciół i bliskich współpracowników cesarza: Arnošta z Pardubic, Jana Očko z Vlašimi, Mateusza z Arras  i Beneša Krabice z Weitmile.

Rok 1348: rok uniwersytetu i Nowego Miasta

Wyjątkowo udany i owocny w życiu Karola IV rok 1348 odnotowano we wszystkich czeskich podręcznikach do historii. W marcu Karol IV rozpoczął budowę praskiego Nowego Miasta, którego centralnym punktem stał się dzisiejszy plac Karola, następnie założył zamek Karlštejn i klasztor benedyktyński, znany także pod nazwą Na Slovanech lub Emauzy. W kwietniu 1348 r. powstała Praska Szkoła Wyższa, pierwszy uniwersytet w Europie Środkowej, noszący obecnie imię założyciela: Uniwersytet Karola. W sercu największego kompleksu na Starym Mieście znajduje się Karolinum, najstarsze, zachowane kolegium uniwersyteckie. W największej auli odbywają się uroczystości wręczenia dyplomów i różnego rodzaju zgromadzenia. Obiekty Karolinum otwierają podwoje także w czasie wystaw i koncertów. Epokę Karola IV przypomina również przepiękny gotycki wykusz, wystający z budynku na rogu rynku Ovocný trh i ulicy Železná.

Zamek Praski i katedra św. Wita

Dzięki Karolowi IV na Praskim Zamku odbudowano dawny pałac królewski. Wraz z budowniczymi, Mateuszem z Arras i Piotrem Parlerem, przyczynił się do wybudowania katedry św. Wita, która w dziejach praskiej architektury symbolizuje okres szczytowego gotyku. Król wybudował także nowy grobowiec królewski i sprowadził do niego szczątki czeskich władców i hierarchów kościelnych. Za serce i duszę katedry uważana jest kaplica św. Wacława. Na drzwiach osadzonych w portalu północnym widoczna jest obręcz z brązu, którą święty Wacław chwycił rzekomo tuż przed śmiercią. Drzwi w południowo-zachodnim narożniku kaplicy prowadzą do skarbca koronnego, w którym przechowywane są czeskie insygnia koronacyjne.

Najjaśniejszy Pan w ujeżdżalni Wallensteina

Karola IV, wyjątkową postać dziejów politycznych i kulturalnych Europy, człowieka, który potrafił w pełni wykorzystać sztukę i architekturę do promocji cesarskiego majestatu, przedstawi bawarsko-czeska wystawa z okazji 700. rocznicy narodzin władcy, zorganizowana przy współpracy z Galerią Narodową. Wystawę można zwiedzać od połowy maja do końca września 2016 r. w Ujeżdżalni Wallensteina w dzielnicy Mała Strana.

Uroczystości rocznicowe przygotowywane są także w Karlowych Warach, słynnym uzdrowisku założonym przez Karola IV. Ponadto na terenie Republiki Czeskiej prezentowana będzie wędrowna wystawa mistrzowskich replik czeskich insygniów koronacyjnych.



Tekst: www.czechtourism.com
Zdjęcie: Dagmar Veselkova

Widok na Zamek, fot. @Imagede Marc

Chenonceau jest arcydziełem Renesansu bezpośrednio zainspirowanym florenckim Mostem Złotników (Ponte Vecchio).

Widok na Zamek z lotu ptaka, fot.@Imagede Marc

Zamek powstał w XVI wieku na miejscu fortecy i ufortyfikowanego młyna należących do rodu Marques.

Zielona Komnata, fot.@Imagede Marc

W 1513 od zadłużonego Pierre'a Marques posiadłość zakupił wysoki urzędnik na dworze królewskim, Thomas Bohier, który wraz z małżonką Katherine Briçonnet rozpoczął jej przebudowę.
W 1535 posiadłość została przejęta przez króla Franciszka I i tak zaczyna się niezwykle bogata, nieraz burzliwa,  historia Chenonceau odgrywana przez kobiety.

Zamek Chenonceau, bukiet kwiatów, fot. @Imagede Marc

Diana de Poitiers 1499 - 1566
W 1547 r. król Henryk II, syn Franciszka I, ofiaruje Chenonceau swojej faworycie Dianie de Poitiers, która łączy w sobie urodę, inteligencję i poczucie interesu… Zakłada ona na terenie zamku najbardziej niezwykłe i nowoczesne wówczas ogrody. Budując słynny most na rzece Cher, nadając dzięki temu zamkowi Chenonceau jego unikalną w świecie architekturę.

Katarzyna Medycejska 1519 – 1589
Wdowa po Henryku II, Katarzyna Medycejska, oddala Dianę, upiększa jeszcze bardziej
ogrody i kontynuuje prace architektoniczne. Każe wznieść dwupiętrową galerię,
by organizować w niej wystawne uroczystości. Jako regentka, Katarzyna zarządza
królestwem ze swojego zielonego gabinetu, wprowadza w Chenonceau włoski
przepych i ustanawia władzę młodego króla.

Ludwika Lotaryńska 1553 – 1601
W 1589 roku, po śmierci swojego męża, Henryka III, Ludwika Lotaryńska wycofuje
się do zamku w Chenonceau i przywdziewa białą żałobę, zgodnie z ceremoniałem
królewskim. Zostaje zapomniana przez wszystkich i jest jej trudno zachować tryb życia
królowej-wdowy. Poświęca swój czas lekturze, dobroczynności i modlitwie. Jej zgon
oznacza koniec obecności królewskiej w Chenonceau.

Ludwika Dupin 1706 – 1799
W XVIII wieku, czarująca przedstawicielka okresu Oświecenia, Ludwika Dupin,
przywraca zamkowi jego przepych. Prowadzi tutaj elitarny salon i otacza się gronem
wybitnych pisarzy, poetów, naukowców oraz filozofów, takich jak Montesquieu,
Voltaire lub Rousseau. Ta rozważna protektorka Chenonceau uratuje zamek podczas
Rewolucji.

Marguerite Pelouze 1836 - data śmierci nieznana
W XIX wieku, Marguerite Pelouze, pochodząca z burżuazji przemysłowej, postanawia
w 1864 r. przekształcić zabytek i park na teatr według swojego doskonałego gustu.
Przeznacza fortunę na jego restaurację, podobnie jak za czasów Diany de Poitiers.
Ponura afera polityczna przyczyni się do jej bankructwa. Chenonceau zostaje sprzedane
i kolejno sprzedawane do 1913 r.

Simone Menier 1881 - 1972
Podczas Pierwszej Wojny Światowej, daleko od okopów, Chenonceau poznaje ból wojny.
Simone Menier, doświadczona pielęgniarka, zarządza szpitalem zainstalowanym w
obu galeriach zamku, przekształconego i wyposażonego na koszt jej rodziny (czekolady
Menier). Ponad 2000 rannych znajdzie tu pomoc, aż do 1918 r. Brawura zainspirowała
ją do licznych aktów oporu podczas Drugiej Wojny Światowej (1939-1945).

Zamek Chenonceau, fot.@Imagede Marc

Zabytek posiada liczne dzieła: godną podziwu kolekcję tapiserii, obrazów i mebli: François Clouet, Murillo, Tintoretto, Joardens, Nicolas Poussin, Correggio, Rubens, Veronese, Van Dyck…

Zamek Chenonceau, fot. Imagede Marc

Wnętrza zachwycają, ale nie mniej wytworne, doskonałe i urzekające są Ogrody.  Ogrody Katarzyny Medycejskiej (żony Henryka II) i Diany de Poitiers (kochanki Henryka II, oddalonej z Zamku przez Katarzynę Medycyjską po śmierci króla) stanowią idealną architekturę roślinną o nieskończonym uroku. Nic dziwnego skoro mają wyobrażać raj na Ziemi, enklawę piękna, spokoju i harmonii. Z ogrodowych kwiatów, miejscowi floryści tworzą codziennie przepiękne bukiety o różnej tematyce dla każdej pory roku.
W lipcu i sierpniu organizowane są nocne spacery po Ogrodach.

Zamek Chenonceau, Ogrody wieczorem @Imagede Marc

Rezydencja pozostaje do dziś własnością potomków Henriego Meniera, którzy udostępniają ją zwiedzającym. Zamek Chenonceau jest, zaraz po Wersalu, najliczniej odwiedzanym przez turystów zamkiem francuskim. Otwarty jest codziennie przez cały rok.

Zamek Chenonceau, Ogrody Diany de Poitiers, @Bric Ecliptique

Z pewnością zainteresuje polskich czytelników ciekawostka, że na zamku Chenonceau toczyła się akcja powieści Zbigniewa Nienackiego zatytułowanej Pan Samochodzik i Fantomas.



Tekst: Katarzyna Otwinowska na podstawie materiałów Château de Chenonceau
Zdjęcia: IMAGEDE MARC, BRIC ECLIPTIQUE

 Na Ukrainie podają je zazwyczaj ze śmietaną.

 WSZYSTKIEGO DOBREGO W NOWYM ROKU 2016 ŻYCZY REDAKCJA TRAVEL AND ARTS

Przylatującym do Norwegii tanimi liniami lotniczymi na lotnisko Oslo - Rygge, polecamy wypożyczyć samochód i pojechać 90 kilometrów na południe do Fredrikstad. Następnie należy przejechać małą pętlę drogą 110 i 118 do Sarpsborg. Droga nazywa się Oldtidsruta i podróżując nią można zwiedzić wiele zabytków z epoki brązu i żelaza; starożytne kurhany, kręgi kamienne,  a przede wszystkim ryty skalne, przedstawiające życie codzienne i wierzenia, które po sobie pozostawili dawni mieszkańcy tych terenów.



Ryty zostały wyrzeźbione na skalnym wybrzeżu. W epoce brązu poziom morza znajdował się tutaj 12-17 metrów wyżej niż obecnie, Najwięcej nadbrzeżnych rytów znaleziono właśnie w okręgu Østfold w Norwegii i w sąsiadującym Bohusläns w Szwecji.






W Begby w Østfold przy drodze Oldtidsruta znajduje się ich najwięcej. Przedstawiają łodzie wikingów, wozy, konie, postacie ludzkie w większości męskie, jeźdźców. W sumie jest ich aż 170.


Na górze, ponad rytami skalnymi, znajdują się kurhany z epoki żelaza.
Ciekawostką są występujące na tych terenach tzw. potholes, które powstały w ostatniej epoce lodowcowej podczas roztopów. Wyżłobiła je woda wirująca razem z piaskiem pod lodowcem.


W Norwegii nazywa się je "garnkami troli". Są zawsze pełne wody deszczowej,nieskazitelnie czystej, nadającą się do picia. Większość rytów nadal wyznacza drogę, którędy spływa woda deszczowa i miejsca gdzie się ona zbiera. Przypuszcza się, że mogły być one oznaczeniami wody pitnej dla podpływających łodzi podróżujących po morzu. Na śladach spływającej wody można znaleźć wyryte łodzie w płomieniach. Takie łodzie służyły do rytualnych pochówków, mogły więc to też być miejsca służące obrzędom.



Ryt poniżej odzwierciedla plejady, jedne z najjaśniejszych gwiazd, które można obserwować gołym okiem. W wielu kulturach ich wschód (początki maja) był symbolem rozpoczęcia siewu i początkiem sezonu żeglarskiego, ich zachód natomiast  (pierwsze dni listopada) oznaczał początek sztormów i burz oraz koniec zbiorów i okresu żeglarskiego.




Tekst i zdjęcia" Julika Tatur
Z podróży: www.driftergroup.com